Skip navigation

Tag Archives: classic

Trong giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em, âm nhạc đóng vai trò hết sức quan trọng. Tuy nhiên, thực tế nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc định hướng giáo dục âm nhạc, cụ thể là chọn nhạc cho trẻ như thế nào cho phù hợp. Ca sĩ, thạc sĩ thanh nhạc Bích Hồng chia sẻ những suy nghĩ và kinh nghiệm của chị về vấn đề này trong buổi trò chuyện với Sức Sống Mới.

-Ý nghĩa của âm nhạc đối với sự phát triển toàn diện ở trẻ em: Phát triển thể chất, trí tuệ và đặc biệt là nền tảng để xây dựng một thế giới nội tâm phong phú, sâu sắc, hướng đến chân- thiện- mỹ

– Một số nghiên cứu khoa học trên thế giới kết luận, nên cho trẻ nghe nhạc ngay từ khi bà mẹ mang thai. Các bản nhạc cổ điển êm dịu có tác động tốt đến quá trình phát triển của thai nhi ngay trong tiềm thức.

– Những bà mẹ trẻ nên thuộc những câu hò, điệu lý, nhạc dân ca gần gũi, đơn giản để hát ru con, truyền cả tình yêu thương, sự gắn kết. Đó là bài học âm nhạc đầu tiên của cuộc đời đi theo con trẻ mãi sau này. Không nên cho con trẻ nghe những loại âm nhạc kích động hay những bài hát của người lớn.

– Khi trẻ ở độ tuổi mẫu giáo, nên hát và tập cho trẻ hát hoặc mua đĩa CD, VCD… cho trẻ nghe và xem những ca khúc thiếu nhi có giai điệu nhẹ nhàng vui tươi, các bài hát về con vật, quan hệ gia đình, giáo dục đạo đức như “Bé bé bồng bông”, “Vườn của ba “, “Hôm qua em tới trường” hay những khúc dân ca, đặc biệt những bài đồng dao… vừa cho trẻ khám phá cuộc sống, giáo dục sự thương yêu, ý thức cộng đồng và văn hóa truyền thống.

– Chọn cho trẻ nghe nhạc cổ điển (dù có thể bố mẹ chưa quen, chưa thích nghe nhưng thái độ của bố mẹ với giáo dục âm nhạc rất quan trọng) nhạc cổ điển chính là đỉnh cao, là tinh hoa của âm nhạc nhân loại sẽ phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ và trình độ thưởng thức thẩm mỹ của trẻ sau này. Đã có không ít bậc phụ huynh mua đĩa nhạc cổ điển cho con nghe rồi mê luôn thể loại âm nhạc sang trọng này.

*Các bậc phụ huynh cũng nên nhớ, giáo dục âm nhạc là cả một quá trình “mưa dầm thấm lâu”. Nó sẽ thấm từ từ và chuyển hóa thành khả năng cảm nhận, thưởng thức và chọn lọc âm nhạc của trẻ sau này.

– Ở lứa tuổi đi học, khả năng nhận thức và hoạt động thể chất, trí tuệ của trẻ bước sang một giai đoạn mới. Ngoài nhạc cổ điển, chúng ta nên chọn cho trẻ những đĩa nhạc dành cho tuổi thiếu nhi và thiếu niên có ca từ trong sáng, giàu tính nhân văn về bạn bè, thầy cô, gia đình và quê hương đất nước của các nhạc sĩ viết cho thiếu nhi như Nguyễn Văn Hiên, Trương Quang Lục, Thanh Tùng, Lê Quốc Thắng… hay nhạc trữ tình quê hương. Lứa tuổi này các em cũng có thể nghe những ca khúc tiền chiến, những ca khúc vượt thời gian.

-Ngoài ra, nếu có điều kiện, phụ huynh cũng nên cho bé sinh họat âm nhạc ở nhà văn hóa, nhà thiếu nhi hay học chơi một nhạc cụ nào đó mà bé thích. Chính hoạt động đội nhóm sẽ giúp bé có mội trường sinh hoạt âm nhạc lành mạnh, bổ ích.

*Thái độ, nhận thức và định hướng của phụ huynh sẽ là yếu tố quyết định để tạo cho trẻ một môi trường, thói quen và từ đó hình thành khả năng cảm thụ, chọn lọc và thưởng thức âm nhạc.

Baby Einstein- Baby Bach
Click the image to open in full size.

The Baby Bach DVD Includes:
Ages: 1 to 36 months.
A wonderful video to introduce your child to music!

Baby Einstein – Baby Beethoven

Click the image to open in full size.

The Baby Beethoven DVD Includes:
Ages: 1 to 36 months.
Features many of Beethoven’s favorite compositions.
Dr. Toy’s 100 BEST Children’s Product 2002

Baby Einstein – Baby Mozart

Click the image to open in full size.

The Baby Mozart DVD Includes:
Ages: 1 to 36 months.
1998 Video of the Year – Parenting, Child!

Baby Einstein – Baby Galileo

Click the image to open in full size.

Appropriate from 9 months.

The Baby Galileo DVD Includes:
Baby’s first introduction to the sky above!
Features captivating footage of the sky, planets and galaxies
Features musical scores by Mozart, Chopin, Strauss and Tchaikovsky

Chi tiết hơn, xin xem tại  Website của  DVD Độc.

Advertisements

Vào thế kỷ XVII, Áo là một nước quân chủ phong kiến chuyên chế, bao gồm các lãnh địa của Đức và vùng Đông Nam Âu vừa thoát khỏi ách xâm lược của Đế chế Ottoman Thổ Nhĩ Kỳ. Dân chúng ở đây vừa là người Đức, Áo vừa người Hung, Slovakia và nhiều dân tộc khác. .. Với tình trạng nhiều dân tộc như thế nên nghệ thuật , nhất là âm nhạc, có môi trường thuận lợi để phát triển phong phú rộng rãi. Từ những con phố, ngoài công viên, quán chợ đến các phòng hòa nhạc… đâu đâu cũng đàn ca, hát hội.

Những bản dân ca thành thị, những khúc valse, khúc serenade… là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân thành Vienna yêu nhạc. Bên cạnh những hình thức sinh hoạt quần chúng, trong những lâu đài quan trọng, phong cách “hàn lâm” được các nhà soạn nhạc trình bày qua các tác phẩm mới, các nhạc sỹ tài năng biểu diễn tạo thành những hình thức hoạt động trên lĩnh vực âm nhạc muôn hình muôn vẻ.

Những vở nhạc kịch hấp dẫn cùng những sáng tác hài kịch Đức – Áo của Mozart, Muiler đã mang tư tưởng dân tộc, dân chủ, chống hoàng tộc, chống thủ cựu. Qua những vở nhạc kịch Orpheé và Alcesta, những kiệt tác của những năm 60 của thế kỷ 17, tên tuổi nhà cải cách nhạc kịch William Gluck đã đi vào lịch sử, cho đến những bản giao hưởng, sonate của Haydn, Mozart và Beethoven sau này … đã làm cho thủ đô Vienna trở thành trung tâm âm nhạc của châu Âu.

Tất cả những sự kiện đó, các nhạc sỹ lỗi lạc ấy, đã tạo cơ sở cho sự nảy sinh và kết tinh một trào lưu âm nhạc mới, khác với những thế kỷ trước – trào lưu âm nhạc cổ điển – và Vienna chính là quê hương của trường phái âm nhạc đó: Cổ điển Vienna. Tới nửa sau thế kỷ XVIII., nền âm nhạc cổ điển Vienna là sự tổng hợp của thế giới quan và những khuynh hướng thẩm mỹ mới nảy nở trong nghệ thuật âm nhạc. Trường phái nghệ thuật này có quan hệ chặt chẽ với cuộc cách mạng tư sản Pháp với chủ nghĩa duy ký của phái Bách khoa của thế kỷ Ánh sáng. Đó là những ý niệm về lòng nhân đạo, niềm tin vào lý tính, tinh thần lạc quan, tính nhân dân và dân chủ. Những tư tưởng mới đó được phản ánh trong những kiệt tác của các danh nhân tiến bộ của xã hội Áo bấy giờ.

Tại nước Áo, ngoài những ảnh hưởng trên, nền âm nhạc ở đây còn chịu tác động bởi những cuộc nổi dậy của nông dân đấu tranh chống cường quyền và nhà thờ khắc nghiệt. Những cuộc đấu tranh đó có thu được một số thắng lợi. Để bảo vệ cho bọn địa chủ, chính quyền có nới cho họ chút quyền tự do, nhưng đó chỉ là “vỏ ngoài”, thực ra đời sống của nông dân vẫn lầm than cực khổ. Song đối những ai có đầu óc dân chủ tiến bộ ở Áo khi đó, họ cảm thấy có phần nào thoải mái hơn trong việc phản ánh những ước mơ, những suy nghĩ thầm kín về sự công bằng, về một tương lai tươi sáng. Những tâm tư ấy được biểu hiện qua các tác phẩm của các nhạc sỹ cổ điển Vienna. Thời ấy, để có thể làm việc được, các nhạc sỹ tài năng đều phải sống dựa vào các nhà bảo trợ nghệ thuật trong giai cấp quý tộc ( các Mạnh Thường Quân). Họ phải vừa làm gia sư, quản lý và sáng tác theo yêu cầu của “ông chủ”.

Nhưng họ đã biết khai thác từ những tác phẩm âm nhạc quần chúng, sinh hoạt nghệ thuật dân gian để viết lên những bản nhạc sôi nổi, đa sắc, những suy tư về hạnh phúc, nỗi lo âu trong thế giới nội tâm con người. Đó là những “bức tranh ẩn dụ” mô tả sinh hoạt của dân chúng, những phút trầm tư mặc tưởng, đau thương, oán hận… bên cạnh xúc cảm trước các hiện tượng thiên nhiên tươi đẹp.

Niềm tin tư tưởng trong các tác phẩm của các nghệ sỹ cổ điển Vienna là thể hiện niềm tin vào sự chiến thắng của lý trí và tinh thần lạc quan nhân đạo, tiến lên phía trước. Trong bản giao hưởng của Josept Haydn thời kỳ đầu, trong nhạc kịch của Wolfgang Amadeus Mozart, trong sonate và giao hưởng của Ludwig van Beethoven … đó là những bản anh hùng ca nói về tinh thần lạc quan, niềm tin vào một ngày mai xán lạn. Nhưng bên cạnh đó, họ có không ít những năm tháng đau thương tủi nhục của cuộc đời một nhạc sỹ hầu cận các gia đình quý tộc, đó cũng là nguyên nhân của biết bao âm điệu trầm lắng trong khúc “cầu hồn” – bản Requiem – mà Mozart viết lúc cuối đời, trong bản giao hưởng Tang lễ, bản giao hưởng Vĩnh biệt của Haydn, trong Appasionata của Beethoven…. Nhưng hầu hết các tác phẩm của họ đều toát lên sự sáng sủa, khoẻ khoắn, thu hút mọi người.

Kế thừa các bậc tiền bối, các nhạc sỹ cổ điển Vienna đã hoàn thiện hình thức sonate. Ở thế kỷ trước (XVII), thể sonate đã được sử dụng nhưng kết cấu đơn giản nhưng Haydn, Mozart và nhất là Beethoven đã thế hiện một cách sáng tạo trong nhiều kiệt tác. Sonate là một cơ cấu, trong đó chứa đựng nhiều chủ đề, hình tượng âm nhạc tương phản, được tận dụng tạo kịch tính. Điều này thật phù hợp với những hiện tượng xã hội đang diễn ra dưới dạng đấu tranh khác nhau của thể kỷ 18 mà các nhạc sỹ Viên đang sống. Thông thường hình thức sonate gồm 3 phần: phần trình bày, tiếp đến phần phát triển: đây là trung tâm tính kịch của hình thức sonate, những hình tượng tương phản xung đột, sự xuất hiện của các chủ đề của phần trình bày với một dạng khác. Cuối cùng là phần tái hiện: nhắc lại những chủ đề nguyên dạng, trở về điệu tính chủ.

Song song với hình thức này, liên khúc sonate cũng được sử dụng. Haydn là người đầu tiên đã thành công trong việc áp dụng liên khúc sonate và giao hưởng 4 chương, nên người ta coi ông chính là “cha đẻ” của giao hưởng. Liên khúc sonate ra đời cũng làm cho một số thể loại khác phát triển như song tấu, tam tấu, tứ tấu…. và các concerto cho các loại đàn (nhạc cụ độc tấu với dàn nhạc giao hưởng viết bằng liên khúc sonate). Liên khúc sonate là hình thức âm nhạc có 3 – 4 chương, mỗi chương thường có một sắc thái riêng để mô tả một khía cạnh của chủ đề tư tưởng. Với sự xuất hiện của liên khúc sonate, từ đây đã đánh dấu một bước vĩ đại trong khí nhạc, nhạc sỹ có thể đề cập đến những vấn đề mà trước đây nhạc không lời chưa biểu hiện được. Ví dụ Beethoven đã để lại cho hậu thế những kiệt tác bất hủ như bản Appasionata, các bản giao hưởng ưu tú cùng nhiều bản thính phòng khác.

Một điều quan trọng làm cho các tác phẩm của những nhạc sỹ cổ điển Viên trở thành bất tử là do ấn tượng mạnh mẽ của các chủ đề. Khác với âm nhạc thế kỷ 17, các chủ đề thường triền miên vô tận đôi khi quá trừu tượng, thì chủ đề của các nhạc sỹ thành Viên rất trong sáng, giản dị, truyền cảm sâu sắc, dễ đọng lại lâu dài trong trí nhớ của khán thính giả. Dân ca cũng là chất liệu phong phú để thể hiện chủ đề. Trong bản giao hưởng Trống rung cung Mi giáng trưởng của mình, Haydn đã đưa dân ca Khrvat (một vùng Nam Tư giáp Áo) để miêu tả tâm trạng âm thầm ai oán. Từ những chủ đề có hình tượng khái quát như chủ đề “định mệnh” trong Giao hưởng số 5 của Beethoven, đến những chủ đề đơn sơ mộc mạc thôn dã, mang tính cá biệt như chương I trong Giao hưởng số 6 của ông rất dễ hiểu, dễ thấm. Trong xây dựng chủ đề, các nhạc sỹ cổ điển Vienna đã cố tránh trừu tượng, tránh mô tả thiên nhiên một cách sống sượng. Với sự xuất hiện của những chủ đề có cá tính, nên từ đây, trong âm nhạc bắt đầu thịnh hành một thủ pháp soạn nhạc là phát triển “môtip”, phát triển chủ đề mà Haydn, Beethoven rất hay áp dụng.

Các nhạc sỹ cổ điển Vienna rất chủ trọng tới tính cân đối và sự khúc chiết của một tác phẩm âm nhạc. Các câu trong các đoạn ổn định thường gồm một số nhịp chẵn (4 hay 8 nhịp). Một đoạn đơn thường gồm hai câu, câu 1 kết ở bậc V và câu 2 kết ở bậc I. Về hoà thanh, giai đoạn này là đỉnh cao của sự tổng kết công năng hòa thanh, chuyển điệu, chuyển giọng và sự kết hợp hài hoà giữa âm thuận và âm nghịch. Thay thế một phần âm nhạc phức điệu thời Bach (gọi là polyphonie) , các nhạc sỹ cổ điển Vienna đã hướng vào phương pháp hòa thanh chủ điệu (homophonie) để soạn nhạc. Sự phổ cập của phương pháp này giúp cho các sáng tác vững vàng có màu sắc giàu hình ảnh độc đáo. Từ đây các nhạc sỹ cũng xác định tính chất của một vài giọng tiêu biểu: theo họ giọng Re trưởng (D major) thuận lợi cho diễn tả những xúc cảm tươi sáng, anh hùng, giọng Do thứ (C minor) buồn thảm đau thương, giọng La trưởng (A major) Fa trưởng (F major) phù hợp chất thôn dã. Lẽ dĩ nhiên các nhạc sỹ ấy cũng hiểu rằng điều quyết định tính chất một tác phẩm không chỉ riêng tính chất giọng mà thôi, nhưng khi chọn lựa một giọng để sáng tác chủ đề, họ làm như vậy.

Kế thừa truyền thống giao hưởng của các nhạc sỹ ở Manhem (nơi khai sinh các dàn nhạc giao hưởng nhỏ), Haydn đã sáng lập thể loại giao hưởng mà từ đó dàn nhạc giao hưởng ngày một hoàn chỉnh, âm lượng cũng vững vàng hơn. Lần đầu tiên, nhạc cụ kèn được để ở vị trí độc tấu (solo) trong giao hưởng. Lần đầu tiên kèn trombone xuất hiện trong bản giao hưởng “London” của Haydn và trong “Khúc cầu hồn” của Mozart. Beethoven còn nâng vị thế kèn để miêu tả hình tượng anh hùng, tính kịch cao. Hơn nữa, Haydn, Mozart, Beethoven đều có những tác phẩm cho đàn phím, tách hẳn khỏi clavecin để chuyên viết cho đàn piano có âm lượng như dàn nhạc lớn mà thời thế kỷ trước (17) không thể có.

Trong lĩnh vực nhạc kịch, các nhạc sỹ cổ điển Vienna đã đạt tới những thành tựu hết sức lớn lao. Đầu tiên là Christopher Williambald Gluck, người Đức, ông đã làm sống lại truyền thống nhạc kịch nghiêm chỉnh sau thời gian khủng hoảng bằng những vở nhạc kịch cải cách như Orpheé và Alcesta. Tiếp đến là Mozart, người đã thành công trong nhiều đề tài đa dạng nhất là hài kịch. Và Beethoven trong vở Phidelio đã kết hợp chặt chẽ giữa những nhân tố cách mạng và anh hùng. Nhưng thanh xướng kịch của Haydn là những tác phẩm liên kết mẫu mực giữa thanh nhạc và khí nhạc.

Những thể loại âm nhạc giao hưởng từ thời trước (Bach – Hendel) đã dần thoát khỏi những nội dung thuần tuý tôn giáo, nhưng đến giai đoạn này, qua các sáng tác của Mozart, Beethoven, những bản lễ ca, khúc tưởng niệm đã có một nội dung triết lý sâu sắc. Haydn đã viết những thế loại đó với chất nhạc khoáng đạt, tươi vui. Những thể loại âm nhạc nhà thờ được đưa ra công diễn rộng rãi. Loại nhạc kèn đồng chiến trận cũng không bị cấm đưa vào nhà thờ như thời trước.

Sau cùng yếu tố điệu thức, các nhà soạn nhạc cổ điển Vienna thấy tầm quan trọng của nó, điệu thức là linh hồn của giai điệu nên họ mạnh dạn thay dần các điệu thức trung cổ bằng điệu trưởng tự nhiên và điệu thứ hòa thanh. Trong quá trình phát triển của lịch sử âm nhạc từ xưa tới nay, sự xuất hiện của Trường phái âm nhạc cổ điển Vienna là một hiện tượng mới mẻ có tính lịch sử. Nó không sinh ra một cách ngẫu nhiên mà kế thừa sự hưng thịnh của nền âm nhạc Ý thế kỷ XVII. Chính những nhà nhạc sỹ vĩ đại thế kỷ 17 như Monteverdi, Scarlatti, Hendel, Bach… đã nhóm lên ngọn lửa và thế hệ sau (18) với những người con của Bach, cùng Gluck, Haydn, Mozart, Beethoven … đã thổi bùng ngọn lửa ấy lên thành một bó đuốc chiếu sáng con đường mới. Ngọn lửa thần kỳ ấy không bao giờ tắt, nó vẫn rạng ngời cho nền nghệ thuật âm nhạc tiên tiến ngày nay.

Theo Kao Vân

Một câu hỏi được đặt ra “Bạn thấy nhạc cổ điển thế nào?”. Bản thân bạn khi được đặt câu hỏi này bạn sẽ trả lời thế nào? Bài viết này tác giả chỉ mong muốn người nghe có thế mở rộng cửa trong lòng một tí để cho một người khách phương tây có vẻ hơi xa lạ và khó hiểu này vào.

Quan điểm về âm nhạc cổ điển gây ra rất nhiều tranh cãi trong giới bình dân lẫn trong giới chuyên môn. Những nhà chuyên môn, họ cho rằng âm nhạc cổ điển rất chọn lọc người nghe. Vì sao ư? Vì nó đòi hỏi người nghe phải có một kiến thức âm nhạc cơ bản một sở thích và một tí năng khiếu. Âm nhạc cổ điển không thể biễu diễn đại trà không thể thưởng thức một cách qua quít và nó không phải là một lọai nhạc dùng để giải trí. Khi bạn muốn nghe nó bạn phải đến những chambre music hay những nhà hát lớn trực tiếp ngồi nghe. Bạn phải trực tiếp cho màng nhĩ của mình tiếp xúc trực tiếp với những âm thanh mà những nhạc cụ được phát ra,bạn phải nhìn thấy được những nét mặt của người chơi hay của người nhạc trưởng,bạn phải bị cuốn theo những cảm xúc của giai điệu tình cảm của tác giả … Tất cả những thứ ấy tạo cho bạn một cảm giác thất khó tả mà bạn không nhận ra khi âm nhạc bắt đầu vang lên trong khán phòng. Và rồi khi tác phẩm kết thúc bạn tiếc nuối nhưng bạn lại cảm thấy thỏai mãn với những gì mình được nghe một cảm xúc bật ra trong bạn và bạn vỗ tay không ngừng vẻ mặt bạn rạng rỡ như vừa khám phá một điều bất ngờ trong cuộc sống này. Chính vì nó quá tuyệt vời như vậy nó đòi hỏi sự làm việc không mệt mỏi của những nghệ sĩ cả về tình cảm và kỹ thuật chơi. Không chỉ thế những tác phẩm cổ điển rất hòan thiện về logic đó chính là sự sáng tạo của nhũng con người tài hoa bác học. Vì vậy nó phải được trên tất cả những thứ âm nhạc khác. Đó là lý do họ đưa ra. Tuy nhiên cũng có tất nhiều người nghĩ rằng âm nhạc là tài sản chung của tất cả mọi người ai cũng có quyền đựơc thưởng thức và không có sự phân biệt “giai cấp”trong đối tượng được thưởng thức âm nhạc.

Còn những bình dân họ nghĩ sao về nhạc cổ điển? Họ nghĩa rằng người ta nói đó là nhạc cổ điển nhạc “bác học” họ không có đủ trình độ để nghe. Nó quá khó hiểu khó đi vào trái tim và cảm xúc của họ. Họ chấp nhận nó theo cách máy móc và không bao giờ thử, quan niệm đó ăn sâu vào tâm trí họ. Và với một cái giá quá đắt để đi nghe hòa nhạc. Thế là một cái hố ngày càng được đào sâu thêm ngăn cách họ đến với nhạc cổ điển. Khỏang cách về “giai cấp” tự hình thành thêm. Đa số nghĩ đến nhạc cổ điển như những lời ru mang đến giấc ngủ cho họ.

Hai chữ”bác học” dù trên hai quan điểm khác nhau. Một theo đúng nghĩa của nó mang tính chất cao cấp và khó gần gũi. Một nghĩa theo sự mỉa mai.

Nhưng bạn có biết không âm nhạc cổ điển đi sâu vào cuộc sống của chúng ta hằng ngày mà chúng ta không nhận ra. Đa số những đọan nhạc trong những bộ phim họat hình Walt Disney đều có nguồn gốc từ nhạc cổ điển. Trong bộ phim “the sleeping beaty”, tất cả nhạc nền đều được lấy từ vở ballet “the sleeping beaty” của Tchaikovsky, ngòai ra trong một số phim khac có những trích đọan các sonate hay concerto của các nhạc gia nổi tiếng như Beethoven, Mozart, Brahms, Bach hay “The swan lake”, “The seasons”(opus37b) của Tchaikovsky hay “Four seasons” của Vivaldi. Hãng Walt Disney cũng tung ra một đĩa nhạc mgang tên “FANTASIA 2000” với 17 chương. Đó là sự kết hợp tuyệt vời giữa hình ảnh họat hình và các tác phẩm của nhạc cổ điển như “Symphony No.5” của Beethoven với điệu nhảy linh họat của đàn bướm hay “Piano Concerto No.2, Allergo, Opus 102” của Dmitri Shostakovich với câu chuyện cảm động của vịt Donal đã cứu thế giới lòai vật thóat khỏi trận lụt hay một đọan rất vui nhộn “Rhapsody in blue” của George Gershwin với những chú hồng hạc thật dễ thương… Không những thế nhạc cổ điển còn có mặt trong những bộ phim tình cảm lãng mạn của Hàn Quốc như phim “Bản tình ca mùa đông” với bài “13 jours en France” hay “Hương mùa hè” với bài Serenade của Schubert. Tác phẩm được phim Hàn Quốc ưa chuộng nhất là “romance d’amour”… Không chỉ ở nước ngòai nhạc cổ điển mới được sử dụng nhiều đến thế, cả ở Việt Nam cũng vậy. Trong các đọan quảng cáo hay nhạc hiệu của các chương trình trên tivi. Nhạc sĩ Phú Quang với album “69’59’’” cùng với ca sĩ Ngọc Anh trong bài “Điều giản dị” ông đã sử dụng nhạc đệm là bài “Romance d’amour” tấu bởi cây đàn guitar tạo nên một cảm xúc mới cho tác phẩm. Album “Chat với Mozart” sự kết hợp giữa hiện đại và cổ điển… Khi đi ngang qua môt quán café, một giai điệu của nhạc cổ điển cụng làm ta xao xuyến. Bạn có nghĩ rằng bạn biết về nhạc cổ điển nhiều hơn bạn nghĩ không? Bạn có biết rằng chỉ với những điều tưởng như không thể đã trở thành có thể. Âm nhạc cổ điển đang bên bạn đang sống cùng với nhịp thở hằng ngày của bạn, đang dần đi vào trái tim của mình khi nào mà mình không hay. Nhạc cổ điển, một vị khách âm thầm dịu dàng xoa nhẹ trái tim của bạn khi nó đập lọan xạ. Nó làm vơi bớt nỗi bức giận lòng hận thù trong một lúc nóng giận của bạn. Nó rút ngắn khỏang cách không gian và thời gian, rút ngắn giữa quá khứ hiện tại và tương lai, rút ngắn khỏang cách giữa các quốc qia và các châu lục. Vì đon giản nó là một thàng viên trong gia đình lớn âm nhạc.

Nhạc cổ điển du nhập vào nước ta từ khi nào? Có lẽ từ khi thực dân Pháp bắt đầu đặt kế họach xâm lược nước ta . Tất cứ sự việc hay vật thể gì cũng liên quan đến lịch sử. Âm nhạc phương Tây du nhập vào nước ta như vậy ấy. Những nhạc cụ của nhạc cổ điển dần dần được biết đến : piano, violon, cello(violoncell), viola, double pass… Nhạc cổ điển đã đến với với chúng ta quá trễ, vì vậy mà nó không phát triển nhiều như những nước khác trong khu vực. Ngòai ra còn do một số vấn đề khách quan như kinh tế, chính trị, xã hội… Ngày xưa chúng ta chỉ biết đến những món ăn phương Tây như bơ, sôcola, phô mai như những món ăn xa xỉ và rất đắt tiền. Và cũng rất nhiều người không thể ăn được vì nó có vị quá lạ. Nhưng ngày nay ai cũng biết phô mai, sôcola là gì và nó đã trờ thành món ăn không thể thiếu của nhiều người trong bữa ăn sáng của mình. Âm nhạc cổ điển cũng vậy, thật khó khăn tiếp thu một lọai hình âm nhạc mới mẻ (mặc dù nó có bề dày lịch sử) và rất khó nghe vì nó quá lạ lẫm với chúng ta. Nhưng hiện nay cùng với sự phát triển về mọi mặt, bạn có thể thấy những người nghệ sĩ đang ra sức đưa âm nhạc cổ điển gần gũi hơn với chúng ta. Bạn có thể đi nghe hòa nhạc với một số tiền không đắt lắm nếu so sánh với những liveshow của những ca sĩ nổi tiếng. Bạn chỉ cần có trong tay khỏang 100.000 ngàn đến 200.000 ngàn bạn sẽ tận hưởng được một không khí âm nhạc cổ điển thật thụ trong một khán phòng ấm cúng. Những tác phẩm âm nhạc cổ điển dài và khó nghe đã được chuyển sang những đọan nhạc rất vui nhộn dành cho trẻ em, hay những đọan nhạc trong phim họat hình… Tất cả rút ngắn khỏang cách và cố gắng lấp lại cái hố sâu ngăn cách nhạc cổ điển và người Việt Nam. Bạn nói rằng nhạc cổ điển khô khan không lời ư? Không đâu, có nhiều tác phẩm cổ điển đã được thêm những lời bài hát thật lãng mạn, nó giúp bạn hiểu rõ thêm về cảm xúc của tác phẩm. ”Chat với Mozart” của Mỹ Linh cùng với ban nhạc Anh Em và một ví dụ. Bạn có thể cùng một lúc thưởng thức được sự bí ẩn của nhạc cổ điển, sự ấm áp và lãng mạn của ca từ, sự kết hợp hài hòa giữa nhạc cụ cổ điển và nhạc cụ hiện đại với sự phối khí và hòa âm tài ba của nhạc sĩ Anh Quân, nhạc sĩ Quốc Trung. Nhạc sĩ Dương Thụ và cùng với giọng ca du dương của Mỹ Linh. Tất cả êkip làm việc cực khổ trong suốt 2 năm chỉ để mong đưa âm nhạc cổ điển đến với người Việt Nam và thể hiện tình yêu của họ đối với nhạc cổ điển. Ngòai ra bạn cũng có thể tìm thấy bộ Album “Những ca khúc bất tử “ với 3 đĩa: ”Điệp khúc tình yêu”, ”Chủ nhật buồn”, ”Khúc lãng mạn”. Trong Album này tập hợp tất cả những tác phẩm kinh điển của nhạc cổ điển với tiếng hát của Quang Dũng, Quang Minh, Xuân Phú, Đoan Trang, Đức Tuấn, nhóm AC&M. Sau khi nghe những nhạc phẩm này bạn sẽ rất tò mò về tác phẩm gốc của nó như bài “Ave Maria” của Bach, ”When we were young” của Johann Strauss, ”Ne me quitte pas” của Jacques Brel hay bài “La Cumparsita” của Gerardo Matos Rodriguez… Bạn đang đi đến với nhạc cổ điển khi nào bạn không hề hay biết.

Bạn có thể luyện tập tai nghe của mình từ từ. Ban đầu bạn chỉ nghe những đọan nhạc cổ điển dành cho thiếu nhi vui tươi thỏai mái. Rồi dần bạn nâng cao cấp độ nghe nhạc của mình bằng những tác phẩm có lời rồi đến những tác phẩm nhỏ như những bản sonate hay muniet, rondo dành cho đàn piano, violon, cello…rối đến những tác phẩm lớn hơn như những khúc 4 mùa, các vở nhạc kịch, vở ballet, hay những bài hát opera nổi tiếng. Khi đó, bạn sẽ thấy âm nhạc cổ điển thật gần gũi và dễ dàng đến với bất kỳ ai. Và bạn có thể bỏ được 2 chữ”bác học” và “giai cấp”.

Cuối cùng một ngày nào đó, bạn sẽ bắt đầu một ngày mới bằng một đọan nhạc của Beethoven hay “Four seasons” của Vivaldi. Hay khi bạn buồn bạn có thể tìm đến nhạc cổ điểm để chia sẽ để tìm sự an ủi. Đó không còn là những gì cao cấp hay bác học nữa. Nó trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của bạn, một người bạn dễ gần và thân thiết với mọi người Việt Nam.

Bài của Traviata trên diễn đàn nhipcauykhoa

Trên thế giới, người ta vẫn xem nhạc cổ điển là đỉnh cao của âm nhạc, kể cả của văn hoá nhân loại.

Nhưng nhạc cổ điển không phải dễ nghe, dễ thưởng thức. Trước hết, nói về thưởng thức, trong âm nhạc không lời (khí nhạc) mỗi người có một cách cảm nhận khác nhau. Cùng nghe một bản nhạc, người này thả hồn về thuở ấu thơ tung tăng bắt bướm bên sườn đồi, người khác lại nhớ giây phút chia tay với người yêu đầu đời, kẻ khác lại nhớ đến người mẹ đã ra đi… là bởi vì mỗi chúng ta xúc cảm với âm nhạc theo cách riêng.

Chúng ta thán phục những người thao thao bất tuyệt về kiến thức âm nhạc. Chúng ta thấy mình thấp bé khi nghe người khác tuyên bố bản Giao hưởng số 3 của Beethoven thật oai hùng, khúc nhạc Ave Maria của Schubert là thoát tục, sự thăng hoa của tình yêu… Nhưng bạn đừng sợ, đó chỉ là những cảm nhận của ai đó, chỉ có giá trị gợi ý mà không hề định hướng.

Những mức độ nghe

Theo cách nghĩ trước đây, chẳng hạn Hugh M. Miller trong cuốn Introduction to Music, người ta thường phân chia việc thưởng thức âm nhạc thành 4 mức độ: thụ động, cảm giác, cảm xúc và tư duy.

Trong nhiều trường hợp, âm nhạc không đòi hỏi người nghe chú ý. Các bản nhạc trong bữa ăn chỉ giúp ta thêm ngon miệng, có không khí ấm cúng để thù tạc với bạn bè, người thân. Hoặc bạn mở nhạc êm dịu để dễ ngủ hơn… Bạn đang nghe nhạc ở mức độ thụ động.

Ở mức độ cảm giác, bạn không cần phải có chút kiến thức âm nhạc nào. Bạn cảm thấy hay hay, vui vui, buồn, thích thú… vì các âm thanh đẹp đẽ đang trôi nổi, bồng bềnh. Thái độ thưởng thức cảm tính này cũng đem lại chút ít giá trị cho người nghe, nhưng chưa đủ tạo nên sự thưởng thức âm nhạc trọn vẹn.

Ở mức độ cảm xúc, bạn đã đáp trả lại tín hiệu âm nhạc. Âm nhạc đã gợi cho bạn nhiều cảm xúc riêng, tuỳ theo trải nghiệm của bạn. Bạn không nhất thiết phải hùa theo người khác để thốt lên: “Chao ơi, bản Sonate ánh trăng thật tuyệt vời. Nghe cứ như từng giọt ánh trăng rơi trong vườn hoa vào một đêm thu…”, nếu thực sự bạn không cảm thấy như thế. Dẫu sao với mức độ này, bạn cũng đã khá hơn là nghe cách lơ đãng, nghe cho có, cho vui.

Ở mức độ tư duy, bạn phải tập trung lắng nghe, hiểu được và phân tích, đánh giá bản nhạc, cũng như ý thức được mình đang có những tâm tình, ý nghĩ gì khi nghe bản nhạc này. Danh hoạ Raphael từng nói: “Hiểu biết tức là bình đẳng“. Khi chúng ta hoàn toàn hiểu được một tác phẩm âm nhạc, chúng ta đã nắm bắt được cái “khoảnh khắc chân lý” đã khai sinh ra tác phẩm đó. Bạn đang nằm trong tâm tư của nhà soạn nhạc. Muốn hiểu được một tác phẩm, bạn phải biết lắng nghe.

Khi có ai đó tích cực thâm nhập vào câu chuyện ta đang kể, khích lệ ta, hiểu được điều ta muốn diễn tả, người đó mới thực sự là kẻ biết lắng nghe đúng nghĩa. Với âm nhạc cũng thế. Hơn nữa, bạn còn phải có chút ít vốn kiến thức về âm nhạc như lịch sử âm nhạc, thể loại âm nhạc, nhạc lý… Đọc đến đây, bạn đừng nhăn mặt nhíu mày: “Sao rắc rối thế! Học ở đâu, đọc sách nào?”. Không cần phải đến trường lớp nếu bạn không rảnh. Bạn hãy hỏi bạn bè đã biết sơ qua âm nhạc. Và tìm đọc những sách âm nhạc đại cương. Biết những kiến thức sơ đẳng âm nhạc cũng ví như khi hiểu một số luật về bóng đá, bạn xem trận đấu giữa hai đội sẽ thích thú nhiều hơn là không biết chút nào về luật lệ túc cầu, phải không bạn?

Bài tập nghe cụ thể

Theo quan điểm hiện đại, như Joseph Machlis viết trong cuốn The Enjoyment of Music, trong nghệ thuật cũng như trong cuộc sống, các yếu tố cảm giác, cảm xúc và tư duy đan quyện nhau, chứ không phân định rạch ròi. Như thế, với cùng một bản nhạc, chúng ta cảm thụ nó khác biệt theo không gian và thời gian.

Sau khi đã phân tích vấn đề thưởng thức âm nhạc nói chung, trở lại đề tài làm sao để là người sành nghe nhạc cổ điển, chúng ta có thể tóm tắt các hệ luận như sau:

1.Thường xuyên nghe và chú tâm: Đọc sách và bàn luận về âm nhạc chỉ là phụ trợ. Cũng như tình yêu, âm nhạc dễ dàng nếm trải hơn là phân định.

2. Nghe đi, nghe lại một bản nhạc: cho đến khi huýt sáo được một vài đoạn, tức là trở nên thân thuộc với bản nhạc đó. Một kinh nghiệm nhỏ: bạn nên nghe tổng quát một bản nhạc, sau đó nghe lại, nhưng chỉ lắng nghe giai điệu. Bạn nghe lại, nhưng lần này chỉ nghe bè trầm (bass), và cứ thế lần lượt bè đệm, bè tòng… Cuối cùng bạn nghe tổng hợp. Bạn sẽ khám phá ra mỗi bè có một sức sống riêng. Bạn sẽ thích thú hoà mình vào bản nhạc.

3. Loại bỏ thành kiến: có người chưa nghe đã tưởng tượng không chịu nổi loại nhạc này, loại nhạc nọ. Hãy đón nhận âm thanh một cách hồn nhiên, vô tư như trẻ thơ, bạn sẽ ngạc nhiên nhận thấy chân trời thưởng ngoạn âm nhạc của mình mở rộng rất nhiều.

4. Nếu được, nên ghi lại cảm xúc: ý nghĩ của mình khi nghe lần đầu, và những thay đổi ở lần thứ “n” …

Sau một thời gian thực hành, bạn bè sẽ thán phục khi nghe bạn ngân nga một số giai điệu, nhận ra ngay tên bản nhạc và tác giả, nêu nhận xét, cảm nhận rất cá tính và thú vị của riêng bạn về tác phẩm đó. Nhưng đó chưa phải là niềm vui lớn nhất. Phần thưởng lớn nhất mà bạn hưởng, đó là bạn sung sướng vì âm nhạc khai mở cho bạn thấy tâm hồn người sáng tạo, nhưng lại kết thúc bằng cách bộc lộ cho bạn thấy được chính bạn. Chúc bạn sành nhạc cổ điển ngay hôm nay.
(Theo SGTT)
Việt Báo (Theo_24h)